جواد محدثى

105

فرهنگ عاشورا ( فارسي )

انگيزهء آن حماسهء اجتماعى و خونين نيز ، گاهى تا حدّ « كشته شدن براى شفاعت از گنهكاران امّت » تنزّل يافت . نوع برخوردهاى امام حسين « ع » ، زينب و امام سجاد « ع » و كودكان و اهل بيت ، گاهى به صورت عجز و لابه و ذلّت و حقارت در برابر فاسقانى چون يزيد و عمر سعد و ابن زياد و شمر و . . . در آمد و خواستهء بزرگ امام در اين ميدان حماسه ، كه ردّ بيعت با حكومت جور بود ، به درخواست جرعه‌اى آب براى لب عطشان خويش يا گلوى خشك على اصغر در آمد . در روضه‌هايى كه خوانده مىشد و تعزيه‌هايى كه برپا مىگشت و شعرها و نوحه‌هايى كه سروده و اجرا مىشد ، از زينب و امام سجاد و مسلم بن عقيل و سكينه و . . . چهره‌هايى ارائه گشت كه با روح بلند و عزّتمند و بزرگوار آن خاندان شرف و كرامت ، ناسازگار بود . حتى خصومت ديرين امويان با اساس دين و وحى و نبوّت ، به دشمنى شخصى حسين « ع » و يزيد تبديل شد . رسالت يارى رساندن به جبههء گستردهء حسينى در طول تاريخ ، تنها به سطح گريستن بر تشنگى و مظلوميّت آل عبا پايين آمد و بيش از روضهء فكر امام حسين « ع » ، روضهء جسم پاره‌پارهء او و بيش از پيام خونين سيد الشهدا ، حلقوم بريدهء ابا عبد اللّه مطرح شد . حتّى مبارزهء دشمنان با اصل اقامهء عزا براى سالار شهيدان ( كه بىثمر بود ) تبديل شد به آزادى مراسم و ترويج شعائر ، ولى همراه با مسخ حقيقت عاشورا و فلسفهء قيام كربلا ، كه اين گونه برنامه‌ها ، هيچ تعارضى با سلطهء ستم و فسق نداشته باشد و اين بزرگترين تحريف محتوايى عاشورا بود . در حالى كه در تاريخ شيعه ، قيام توّابين ، پس از گريه بر مزار شهداى كربلا و ياد مظلوميّت امام حسين « ع » شكل گرفت و شيعيان در سرزمين كربلا و با الهام از عاشورا ، به رهبرى سليمان بن صرد ، قيامى را شكل و سازماندهى دادند . و عاشورا ، تكليف‌آور براى هر مسلمان بود ، نه آنكه امام ، يك وظيفهء خاص و دستور خصوصى داشته باشد . اعتقاد به شفاعت سيد الشهدا و نيز ثوابهاى فراوان براى اشك ريختن بر آن حضرت و همچنين نتايج ارزشمند محبّت و ولايت اهل بيت « ع » ، همه صحيح است ؛ امّا اين مسائل بگونه‌اى يكجانبه طرح شد كه بسيارى از علاقه‌مندان اهل بيت ، تعارضى ميان گريستن بر حسين « ع » و ارتكاب فسق و فجور و زير پا نهادن حقّ الناس و ترك وظايف ندانند و اميدشان به حسين « ع » باشد ، هر چند كه غرق گناه باشند ! امام سجاد « ع » كه همان روح حسينى و شجاعت علوى را داشت و در عاشورا به مصلحت الهى بيمار بود و توان